Daily Archives: Σεπτέμβριος 7, 2017

FEST Άμεσης Δημοκρατίας 2017, 1η μέρα: Μακριά από τη λογική της ανάθεσης, να παλέψουμε από τα κάτω. Κοινωνική αυτοοργάνωση για τα κοινά.- Για τον σύγχρονο δημόσιο χώρο, το συλλογικό, την άμεση δημοκρατία.- Να σταματήσει η κυριαρχία της οικονομίας, με ανακατεύθυνση προς την αποανάπτυξη.-

Το 8ο Φεστιβάλ Άμεσης Δημοκρατίας άνοιξε τις εκδηλώσεις του χθες Τετάρτη, με τη συζήτηση για: τα κοινά και οι αγώνες υπεράσπισής τους, με ομιλητές τους:

-Αλέξανδρος Κιουπκιολής (καθηγητής ΑΠΘ, συγγραφέας): Το κράτος και τα κοινά της αυτοοργάνωσης, δύο συγκρουόμενες λογικές,

-Γιώργος Παπαχριστοδούλου (Περιοδικό Βαβυλωνία): Τα μέτωπα του νερού ως κοινά,

-Παναγιώτης Μποχώτης (κατηγορούμενος στην υπόθεση Καρατζά)

-και Έλλη Δαμάσκου (Επιτροπή Αγώνα Μεγάλης Παναγιάς) για τους αγώνες ενάντια στην εξόρυξη χρυσού στη Χαλκιδική,

-με συντονίστρια την Νίκη Δημητριάδη (Φεστιβάλ Άμεσης Δημοκρατίας).

Αναλυτικά οι εισηγητές είπαν: 

Νίκη Δημητριάδη (Φεστιβάλ Άμεσης Δημοκρατίας): Να σταματήσει η κυριαρχία της οικονομίας και ανακατεύθυνση προς μία πολιτική της αποανάπτυξης. Να παλέψουμε από τα κάτω, αμεσοδημοκρατικά και μακρυά από τη λογική της ανάθεσης.

Η ομιλήτρια έκανε αναφορά στα παραδείγματα στην Ελλάδα, όπου κράτος και κεφάλαιο προχωρούν στην καταστροφή και ιδιοποίηση των κοινών αγαθών, θυσιάζοντας το φυσικό περιβάλλον και τη ζωή των κοινοτήτων, με μοναδικό σκοπό την κερδοσκοπία των λίγων. Όπως τα μεταλλεία χρυσού στην ΒΑ Χαλκιδική, το φαραωνικό φράγμα του Αχελώου στη Μεσοχώρα, η ιδιωτικοποίηση των δικτύων ύδρευσης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και η λεηλασία από τις εταιρείες εμφιάλωσης, η κατασκευή μεγάλων φγραγμάτων σε πολλά ποτάμια, η υπεράντληση για τις ανάγκες της μονοκαλλιέργειας, η μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα από τη βαριά βιομηχανία και τα φυτοφάρμακα. Όλα αυτά οδηγούν αναπόδραστα στην μετατροπή του νερού από κοινό αγαθό σε εμπόρευμα.

Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε παραδείγματα στη Λ. Αμερική, όπου το μοντέλο εξόρυξης, μονοκαλλιέργειας και εξαγωγής πρώτων υλών επιβάλλεται σε μεγάλο βαθμό από τις αυτοαποκαλούμενες “προοδευτικές κυβερνήσεις”. Αυτό το αναπτυξιακό μοντέλο ονομάστηκε “συσσώρευση μέσων λεηλασίας” (Dacid Harvey) ή πόλεμος εναντίον των λαών. Ομοιότητες διαπιστώνονται με την ελληνική πραγματικότητα τα τελευταία δύο χρόνια, όπου η “αριστερή” κυβέρνηση του Σύριζα, από τις Σκουριές στον Αχελώο και από τις ιδιωτικοποιήσεις του νερού στο ξεπούλημα της ενέργειας, συνεχίζει την ίδια πολιτική των προηγούμενων κυβερνήσεων, καταστρέφοντας τα κοινά στον βωμό του κέρδους των εταιριών.

Το πρόβλημα είναι πού πιο βαθύ από το ποιός διαχειρίζεται την εξουσία. Το ζήτημα είναι ότι δεν έχει αμφισβητηθεί η κυρίαρχη ιδεολογία της απεριόριστης ανάπτυξης και οικονομικής μεγέθυνσης. Τα παραμύθια της πράσινης ανάπτυξης ή ενός βιώσιμου πιο ανθρώπινου καπιταλισμού δεν δίνουν καμιά πραγματική εναλλακτική. Αν δεν αλλάξουμε πολύ γρήγορα κατεύθυνση προς μία πολιτική της αποανάπτυξης, το μέλλον είναι δυσοίωνο για πλανήτη και ανθρώπους. Δεν αρκεί να τεθεί το ερώτημα “σε ποιόν ανήκουν τα μέσα παραγωγής” πρέπει να θέσουμε τα ερωτήματα του τι παράγουμε, πως το παράγουμε, πόσο και για ποιόν, ποιές σχέσεις θέλουμε να αναπτύξουμε κατά τη διαδικασία αυτή; Το ζήτημα είναι η οικονομική σφαίρα να σταματήσει να κυριαρχεί πάνω στις υπόλοιπες σφαίρες και δραστηριότητες της ζωής.

Την αλλαγή για την οποία μιλάμε φυσικά δεν μπορούμε να την περιμένουμε από εκλεγμένους αντιπροσώπους, οικονομικούς ολιγάρχες ή άλλες ιεραρχικές δομές. Η ίδια η κοινωνία πρέπει να βγει στο προσκήνιο και να προχωρήσει άμεσα στην υλοποίηση τους με ενεργή συμμετοχή όλων, μέσω αμεσοδημοκρατικών θεσμών, αδιαμεσολάβητα και από τα κάτω. Η ελπίδα που έρχεται “από τα πάνω” είναι κενή ή ακόμη χειρότερα εργαλείο χειραγώγησης και ενσωμάτωσης. Ας παλέψουμε “από τα κάτω”, αμεσοδημοκρατικά, μακριά από την λογική της ανάθεσης, για έναν κόσμο αλληλεγγύης, ισότητας, ελευθερίας και αξιοπρέπειας.

Αλέξανδρος Κιουπκολής (καθηγητής ΑΠΘ, συγγραφέας): Κοινωνική αυτοοργάνωση για τα κοινά και συγκρότηση ενός μαζικού συλλογικού υποκειμένου, που θα ανατρέψει την ηγεμονική συνθήκη του νεοφιλελευθερισμού.

Ο ομιλητής άρχισε την εισήγησή του με την αναγκαιότητα οργάνωσης και συγκρότησης των αγώνων αντίστασης, ώστε να γίνουν πιο μαζικοί και πιο ισχυροί, να υπάρξει ένα πιο εκτεταμένο αποτέλεσμα που θα άλλαζε τις κυρίαρχες κοινωνικές δομές. Όπως τόνισε: όλοι γνωρίζουμε και υπερασπιζόμαστε τους αγώνες για πραγματική δημοκρατία, ισότητα, ελευθερία, ωστόσο το μείζον ζήτημα είναι πως θα υπάρξει αυτή η αποτελεσματική κοινωνική αυτοοργάνωση που θα κάνει αυτές τις αξίες πραγματικότητα.

Η κρίση των τελευταίων 15 -20 χρόνων -απλώς τελευταία την βιώνουμε περισσότερο έντονα- δεν είναι απλώς κρίση οικονομική, κοινωνική, οικολογική, αλλά σε μεγάλο βαθμό κρίση αυτού που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως κρίση του λεγόμενου ανταγωνιστικού κινήματος. Δηλαδή των κινημάτων που θα ανταγωνιστούν τις κυρίαρχες δυνάμεις στην κατεύθυνση ισότητας, ελευθερίας και οικολογίας.

Το θέμα είναι το γιατί τα εκατομμύρια των ανθρώπων που πλήττονται από το κυρίαρχο σύστημα δεν έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να συγκροτήσουν μια τέτοια μαζική δύναμη που θα ανατρέψει τις κυρίαρχες ηγεμονικές δυνάμεις και θα τις αντικαταστήσει με κάτι άλλο. Όπως είπε, ένα βήμα είναι το πέρασμα από τις μεμονωμένες αντιστάσεις και αντιδράσεις στη θετική πρόταση και στον συγκεκριμένο δρόμο. Η κατάθεση μιας διεξόδου στο ότι δεν υπάρχει εναλλακτική – που αποτελεί ουσιαστικά την κύρια ηγεμονική συνθήκη του νεοφιλελευερισμού.

Προς την κατεύθυνση αυτή η συζήτηση που γίνεται για τα κοινά (commons) διατυπώνει και προβάλλει ένα θετικό όραμα. Κάτι συγκεκριμένο ως εναλλακτική, που μάλιστα αποτελεί βίωμα σε διάφορες περιοχές του κόσμου και που δημιουργεί τις προδιαγραφές στο να γίνει μεγαλύτερο, εκτεταμένο και να μπορέσει συγκροτήσει αυτόν τον άλλο δρόμο.

Δίνοντας τον ορισμό και το πλαίσιο των κοινών αγαθών σημείωσε πως, όταν μιλάμε για κοινά σήμερα εννοούμε αυτά τα συλλογικά αγαθά: φυσικά, τεχνολογικά, εργασία και πολιτισμός, τα οποία γίνονται αντικείμενο συλλογικής αυτοδιαχείρισης από συγκεκριμένη κοινότητα που παράγει ή χρησιμοποιεί αυτά τα αγαθά. Η αυτοδιαχείριση αυτή γίνεται σε μια ισότιμη βάση με τη συμμετοχή όλων των μελών της κοινότητας, με όρους ανοικτότητας (για τους εκτός κοινότητας), πλουραλισμού, δικαιοσύνης, μεγάλης ευαισθησίας για το περιβάλλον και οικολογικής συνθήκης που βρίσκεται στη βάση αυτών των αγαθών. Στη συνέχεια αφού έκανε μια σύντομη αναφορά στα φυσικά κοινά ή κοινά της φύσης που φέρουν την εμπειρία πολλών κοινοτήτων από το απώτερο παρελθόν, τα σύγχρονα ψηφιακά κοινά, αλλά και στα νεωτερικά (βιομηχανικά) κοινά της εργασίας (εργατικοί συνεταιρισμοί), τόνισε πως τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται ένας λόγος πάνω στα κοινά, καθώς εκτός των άλλων επισημαίνεται ότι χρειάζεται μια αλλαγή αντίληψης και νοοτροπίας. Χρειάζεται η παραγωγή μιας νέας ιδεολογίας ώστε να μπορέσει να υπάρξει το νέο πολιτικό σχέδιο και πολιτική αλλαγή. Μέσα από αυτό το τοπίο των κοινών αναδεικνύεται μια εναλλακτική, όσο περιορισμένη δυνατότητα και λίγο γνωστή κι αν είναι. Μία εναλλακτική που βγαίνει από τις ίδιες τις κοινωνικές ανάγκες και κοινωνικές δραστηριότητες.

Στο σημείο αυτό είναι που τίθεται το μεγάλο πολιτικό ζήτημα πώς από αυτές τις επιμέρους πρωτοβουλίες, πρακτικές και ιδέες θα φτάσουμε στο σημείο της συγκρότησης του μαζικού συλλογικού υποκειμένου, που θα μπορέσει να ανατρέψει την ηγεμονική σημερινή συνθήκη του νεοφιλελευθερισμού. Χρειάζεται μια άλλη μορφή ηγεμονικής πολιτικής, μια αντιηγεμονική πολιτική που θα έχει όμως χαρακτηριστικά της κλασσικής πρώτης, όπως μαζική απεύθυνση και μαζικός φορέας οργάνωσης. Θα παράγει λόγο, θα συγκροτεί αυτή την υλική βάση που είναι τα κοινά σήμερα και θα δώσει τη μεγαλύτερη ώθηση για αυτονόμηση και προώθηση αυτού του κινήματος. (…) ώστε να δημιουργηθεί η βάση για αυτονόμηση ενός ανταγωνιστικού συστήματος από τις κυρίαρχες συνθήκες. Στο σημείο αυτό επισημαίνεται η αναγκαιότητα για συγκρότηση πολιτικής συνειδητοποίησης και τονίζει πως η σχέση ενός τέτοιου ανταγωνιστικού μαζικού κινήματος με το κράτος είναι κρίσιμης σημασίας, καθώς στην περίπτωση που επιχειρήθηκε (Λ. Αμερική – Βενεζουέλα, Σύριζα) πολιτικό πατρονάρισμα “από τα πάνω” ουσιαστικά το κίνημα είτε αλλοτριώθηκε, ενσωματώθηκε, αποδυναμώθηκε και ταυτόχρονα είχαμε ενίσχυση του πελατειακού κράτους.

Ένα δεύτερο σημείο που εισήγαγε ως προβληματική στην τοποθέτηση του είναι αυτό της χρήσης των δημόσιων κοινωνικών πόρων, που όπως τόνισε προϋποθέτει την ύπαρξη ενός συγκροτημένου κινήματος που έχει σχέδιο και δική του αντίληψη κατεύθυνσης και διεκδικεί από την αλλαγή νομοθεσίας, κερδίζει σταδιακά χώρο και πόρους την ώρα που αυτό αναπτύσσεται. Τέλος στάθηκε σε πρωτοβουλίες κοινωνικών κινημάτων που όπως είπε αναγνωρίζουν ότι δεν μπορούν να αγνοήσουν το κράτος αλλά και ότι η λύση δεν είναι να πάρουν το κράτος. Γίνεται μια προσπάθεια είτε να δημιουργηθούν πλατφόρμες πολιτών να πάρουν το δήμο – που είναι επικίνδυνο και προβληματικό – αλλά έχει τη λογική ότι σε τοπικό επίπεδο είναι πιο άμεση σύνδεση των κοινωνιών και είναι πιο πρόσφορο το έδαφος να επηρεάσουν. Σε αυτή την κατεύθυνση συμμετοχής στην τοπική αυτοδιοίκηση και της ανάκτησης πόρων του κράτους μέσα από την τοπική αυτοδιοίκηση, υπάρχουν γόνιμες πρωτοβουλίες (βλ Ιταλία, Ισπανία). Είναι εκείνες που συνδυάζουν την προσπάθεια ανάπτυξης ενός ισχυρού αυτοοργανωμένου κινήματος έξω από το δήμο και έξω από το κράτος, με τη δημιουργία πλατφόρμων από πολίτες αυτόνομων που συνδέονται κάπως με αυτά τα κινήματα εκτός, αλλά είναι ανεξάρτητα και παράλληλα από αυτά τα κινήματα και προσπαθούν να φέρουν αυτή τη λογική της συμμετοχής των πολιτών και μέσα στη διοίκηση των δήμων, ώστε να περιορίσουν τον συγκεντρωτισμό, τη γραφειοκρατία, το πελατειακό σύστημα κλπ. Μια πολύ δύσκολη πορεία και κατάσταση, που δείχνει έναν πιθανόν ρεαλιστικό δρόμο που θα μπορούσε ένα κοινωνικό κίνημα για τα κοινά να ανακτά δημόσιους πόρους από το κράτος.

Γιώργος Παπαχριστοδούλου (περιοδικό Βαβυλωνία): Τα μέτωπα του νερού ως κοινά και η Δημοκρατία του νερού.- Το νόημα των κοινών, το πολίτευμα της άμεσης δημοκρατίας, η επαναδημιουργία του σύγχρονου δημόσιου χώρου.

Ο ομιλητής αναφέρθηκε στη νέα περίοδο που διανύουμε όσον αφορά την υπεράσπιση, διαφύλαξη και διεύρυνση των κοινών αγαθών. Το καινούριο τοπίο διαμορφώνουν δυο παράγοντες: Η ηγεμονία μιας κομματικής και κυβερνητικής ελίτ με ιδεολογική αναφορά στην αριστερά, η οποία αξιοποίησε τον λόγo και την πράξη των κοινωνικών κινημάτων όλης της προηγούμενης περιόδου στην διαδικασία της ανόδου της στην εξουσία και υλοποιεί, με μαεστρία, το νεοφιλελεύθερο δόγμα του There Is No Αlternαtive – δεν υπάρχει καμία εναλλακτική. Η ελίτ αυτή δεν πρόδωσε καμία ιδεολογική κατασκευή. Απλώς, από τη στιγμή της ανόδου στην κρατική εξουσία, εφαρμόζει τεχνικές διακυβέρνησης που έχουν δοκιμαστεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, είτε επιθετικά μέσω της κατάληψης του ζωτικού εδάφους των από κάτω είτε με διακριτικότητα μέσω της ενσωμάτωσης, στην περίπτωση της Λατινικής Αμερικής. Πάντοτε με πυρήνα την ιδεολογία της «ανάπτυξης».

Πρόκειται για μια κατάσταση στην οποία θριαμβεύει η λογική της ανάθεσης, ο μηχανισμός μέσω του οποίου η ελπίδα αναδύθηκε στη εξουσία. Η διαρκής υπόσχεση της ελπίδας, τα εθνικά μυθεύματα , ο κυβερνητικός ρεαλισμός που υποκύπτει στις ορέξεις των εταιρικών λόμπι, η εμπλοκή προσώπων που πριν συμμετείχαν στην κοινωνική κίνηση, συχνά απολαμβάνοντας τη δική μας γαλαντόμα ανοχή, συντηρούνται για να ακυρώσουν / εξουδετερώσουν τα φαινόμενα και το ενδεχόμενο οι κοινωνικές αντιστάσεις να αποκτήσουν ένα αντισυστημικό περιεχόμενο. Αυτό το νέο τοπίο, και ιδιαίτερα την κυριαρχία του φαντασιακού της «ανάπτυξης», το οποίο διαπερνά οριζόντια όλο το πολιτικό προσωπικό, δεν μπορούμε φυσικά να το αγνοήσουμε. Όπως αντίστοιχα, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε/παραμερίσουμε μια γενικευμένη καθίζηση των κινημάτων, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις παραμένουν παγιδευμένα στο δίλημμα μνημόνιο-αντιμνημόνιο, αναπαράγοντας μια ακίνδυνη εκδοχή ενός αριστερού κυβερνητισμού που γυρεύει να στήσει στα πόδια του τον κοινοβουλευτισμό και την αντιπροσώπευση.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι ο πλανητικός και έχει να κάνει με τις ορατές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Το πλανητικό πλαίσιο, και ειδικότερα όσον αφορά την τάση εμπορευματοποίησης των κοινών, όπως το νερό επηρεάζεται από την αποχώρηση των ΗΠΑ, με απόφαση Τραμπ, από την συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Ενώ με τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά, της γνωστή ως CETA επιδιώκεται να θεσμοθετήσουν μια νομική ασυδοσία των πολυεθνικών σε βάρος όσων κοινωνιών που αντιστέκονται στην λεηλασία της «ανάπτυξης» από τη στιγμή που δίνεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να μηνύουν τις κυβερνήσεις αν οι πολιτικές αποφάσεις των τελευταίων βλάπτουν τα μελλοντικά τους κέρδη, υπονομεύοντας τη δημοκρατική λήψη αποφάσεων στο δημόσιο συμφέρον.

Τι είναι όμως και σε ποιον ανήκει όμως το νερό; Πρώτα από όλα, αποτελεί ελεύθερο φυσικό αγαθό. Το νερό δεν παράγεται σε κάποιο εργαστήριο – υπάρχει εκ φύσεως κι εκεί κάνει τον κύκλο του ο οποίος διαταράσσεται με διάφορους τρόπους, όπως συμβαίνει με τα μεγάλα φράγματα στους ποταμούς ή τις αποξηράνσεις στις λίμνες… Όμως, η διαδικασία απαλλοτρίωσης των κοινών από το κράτος και την αγορά, μας οδήγησε στη σημερινή παγκόσμια τάση εμπορευματοποίησης του νερού. Σε αυτήν την διαδικασία η ιδεολογία της «ανάπτυξης», ως ένας μηχανισμός που δεν γνωρίζει όρια στην εκμετάλλευση της φύσης, το εφιαλτικό όραμα που μοιράζονται εξίσου Αριστερά και Δεξιά, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο καθώς το νερό αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως συντελεστής παραγωγής, ως εμπορευματοποιημένος πόρος για την μεγέθυνση του ΑΕΠ. Χάνει την αξία χρήσης του ως φυσικό αγαθό και αποκτά ανταλλακτική αξία. Αυτή η παγκόσμια τάση περίφραξης του νερού, η μετατροπή του σε προϊόν προς εμπορία, συμβαδίζει με την απαξίωση των δημοσίων δικτύων (το εμφιαλωμένο αντί νερό βρύσης ή νερό τρεχούμενο), την ιδιωτικοποίηση των πηγών, την ένταξη του νερού στο κυρίαρχο καταναλωτικό πρότυπο της ποικιλίας και του «ιδιαίτερου».

Στην ύπαιθρο, οι κρατικοί σχεδιασμοί γύρω από τη διαχείριση των υδάτων σε επίπεδο υπαίθρου γίνονται υπέρ των εταιρικών λόμπι του νερού και της ενέργειας. Στην πόλη, έχουμε ήδη την έμμεση ιδιωτικοποίηση του νερού με την ένταξη της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο Υπερταμείο (Ελληνική Εταιρία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.). Στον πλανητικό επίπεδο, η τάση είναι να εκχωρούνται οι καταναλωτές- πελάτες, όλοι εμείς δηλαδή, σε πολυεθνικές γίγαντες όπως η Nestle και η Suez, οι οποίες μετατρέπονται σε ιδιοκτήτες του νερού. Στη γειτονιά μας, τα Βαλκάνια, ο σχεδιασμός κράτους και αγοράς περιλαμβάνει μια σειρά μεγάλων φραγμάτων σε Ελλάδα, Αλβανία και Μακεδονία, ενώ στην Τουρκία έχουμε το παράδειγμα φαραωνικών φραγμάτων στα νοτιοανατολικά γύρω από τα οποία έχουν δοθεί μεγάλες πολιτικές μάχες. Στον Αχελώο το φράγμα στη Μεσοχώρα και η εκτροπή είναι πλέον -και τυπικά- έργα δια-κομματικά. Στην περίπτωση της Χαλκιδικής, η εξόρυξη χρυσού απειλεί ευθέως το νερό, το οποίο εάν χαθεί ή ρυπανθεί οι βλάβες στο περιβάλλον αυτονόητα θα είναι ανεπανόρθωτες.

Δεν αρκεί όμως η γενικόλογη υπεράσπιση των κοινών. Είναι η στιγμή να διευρύνουμε το δικαιολογημένο αίτημα της ισότιμης πρόσβασης όλων στον κοινό φυσικό πόρο. Το νόημα, το περιεχόμενο των κοινών – του νερού, εν προκειμένω – μπορεί να εγγυηθεί η αλληλεπίδρασή του με το πρόταγμα της άμεσης δημοκρατίας ως του πολιτεύματος εκείνου που προϋποθέτει την ευθύνη και την άμεση συμμετοχή του καθενός μας, ως του πολιτεύματος εκείνου που επαναφέρει την εξουσία στους πολίτες, επαδημιουργώντας τον σύγχρονο δημόσιο χώρο, στον οποίο κράτος και εταιρείες δεν θα έχουν λόγο. Εντός του χώρου και χρόνου αυτού μπορεί ελεύθερα / ανοιχτά να συζητηθεί και να απαντηθεί το κρίσιμο ερώτημα του ‘τι να κάνουμε το νερό’ και να συγκροτηθεί μια δομική δημοκρατία του νερού και των κοινών εν γένει που να διαχειρίζεται τα κοινά ως αλληλέγγυα κοινωνική σχέση και να τα θεμελιώνει στην ίση ελευθερία. Άμεση δημοκρατία χωρίς όρους υλικής αυτονομίας δε μπορεί να υπάρξει. Ωστόσο, η διασφάλιση της υλικής αυτονομίας δεν προηγείται της θέσμισης αμεσοδημοκρατικών δομών και τούμπαλιν, αλλά αμφότερα τελούν σε παράλληλη διαλεκτική σχέση.

Η ανελέητη κερδοσκοπία και ο καιροσκοπισμός οδηγούν την ανθρωπότητα σε τύφλωση και μοιραία το αποτέλεσμα δεν θα είναι άλλο από την αυτοκαταστροφή. Αυτή η πολιτική είναι που προκαλεί την κρίση του νερού, αυτή η πολιτική είναι που προκαλεί το νέο παγκόσμιο πόλεμο, τον πόλεμο του νερού! Ο πόλεμος του νερού έχει δύο αντίπαλες πλευρές: η μία είναι η καπιταλιστική ανάπτυξη, με κρατικό έλεγχο ή χωρίς κρατικό έλεγχο, είναι ο κόσμος της ολιγαρχίας. Η άλλη πλευρά είναι τα χιλιάδες κοινωνικά κινήματα και τα χιλιάδες κοινωνικά εγχειρήματα προάσπισης του νερού ως κοινού αγαθού, είναι ο κόσμος της δημοκρατίας, της Δημοκρατίας του Νερού! Ο ρόλος ο δικός μας δεν είναι να αντιπροσωπεύσουμε ή να εκφράσουμε την σύνθεση ως ειδικοί αλλά να την προκαλέσουμε και να εκφραστούμε μέσα σ αυτήν. Μπήκαμε όμως στον ρόλο του αλληλέγγυου και ήμασταν πολύ διστακτικοί για να διευρύνουμε μεθοδικά το πεδίο της παρουσίας μας. Πρέπει να ακολουθήσουμε επιθετική πολιτική για να είμαστε όχι απλώς ένα δίκτυο παρέμβασης αλλά μια κοινωνική δύναμη.

Παναγιώτης Μποχώτης (κατηγορούμενος στην υπόθεση  Καρατζά), Έλλη Δαμάσκου (Επιτροπή Αγώνα Μεγάλης Παναγιάς): Οι αγώνες για τη ζωή, τη γη και την ελευθερία δεν έχουν ημερομηνίες λήξης… Με την αλληλεγγύη, για την εναλλακτική βιωσιμότητα, την επανανοηματοδότηση του συλλογικού, την άμεση δημοκρατία.

Οι δυο ομιλητές αναφέρθηκαν στον αγώνα των ενάντια στα μεταλλεία εξόρυξης χρυσού στη Β.Α. Χαλκιδική, στις διώξεις πολλών αγωνιστών και στην αναγκαιότητα ανάπτυξης ενός σκληρού αγώνα με συμμετοχή και όχι λογικές ανάθεσης. Όπως ανέφεραν: Ο αγώνας ενάντια στα μεταλλεία δεν συμβαίνει μόνο στη Χαλκιδική, αλλά εξελίσσεται στη Ρουμανία, στην Τουρκία, στην Αρμενία, στη Λατινική Αμερική, στον Έβρο, στο Κιλκίς, και σε όλα εκείνα τα μέρη όπου σχεδιάζονται ή υλοποιούνται εγκληματικά έργα εξόρυξης χρυσού που συνεπάγονται την υποβάθμιση των ζωών μας, επιφέροντας ανυπολόγιστες συνέπειες στην ισορροπία και την ίδια την ύπαρξη των τοπικών οικοσυστημάτων και πλήττοντας ανεπανόρθωτα τις τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες. Ο αγώνας ενάντια στα μεταλλεία, δεν ξεκίνησε το Φεβρουάριο του ’13, όταν – μετά τον εμπρησμό του εργοταξίου στις Σκουριές – κράτος και εταιρεία, μην έχοντας πλέον τη δυνατότητα να φιμώσουν ένα ήδη μαζικότατο κίνημα αντίστασης, κατέφυγαν στην προσπάθεια δημιουργίας φοβικού κλίματος στην περιοχή, καθιστώντας ως «παράπλευρη απώλεια» τον αγώνα που έγινε γνωστός σε διεθνές επίπεδο μέσα από τον εμπρησμό του εργοταξίου και την καταστολή που ακολούθησε. Οι απαρχές του αγώνα τοποθετούνται πριν 10 χρόνια, ο αγώνας αυτός πλαισιώνεται από ανθρώπους με πολύ διαφορετικές καταβολές, οι οποίοι επιμένουν να αντιστέκονται απέναντι στην ανάπτυξη των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων της εταιρίας.

Επειδή όμως, η μια βιομηχανία φέρνει την άλλη, ο αγώνας ενάντια στα μεταλλεία δεν αποτελεί απλά ένα ακόμη πεδίο καταστολής, αλλά ένα δοκιμαστικό πεδίο πρωτοεμφανιζόμενων και αναβαθμισμένων κατασταλτικών πρακτικών και μιας γενικευμένης κατάστασης εξαίρεσης, που προορίζονται για να εφαρμοστούν στη συνέχεια στο σύνολο των κοινωνικών αγώνων, αλλά και σε όλο το φάσμα της ζωής μας, απειλώντας ευθέως τις ελευθερίες μας. Η προσπάθεια του κράτους να διασφαλίσει την ανάπτυξη της βιομηχανίας εξόρυξης στην περιοχή, περιλαμβάνει την ταυτόχρονη ανάπτυξη μιας βαριάς βιομηχανίας διώξεων, η οποία έχει εγκαθιδρυθεί προκειμένου, να στοχοποιήσει το κοινωνικό κίνημα ενάντια στα μεταλλεία, να εμποδίσει την εξάπλωση του αγώνα πέρα από τα γεωγραφικά όρια της Χαλκιδικής και να επιδείξει αποτελεσματικότητα στην πάταξη αυτού που ορίζει ως «ανομία». Στην προσπάθειά του αυτή, έχει επιχειρήσει να κατασκευάσει σενάρια για υποτιθέμενες εγκληματικές οργανώσεις που δρουν στην περιοχή εμποδίζοντας την ανάπτυξη της χώρας.

Η άνευ προηγουμένου τρομοκράτηση και καταστολή που έχει επιβληθεί, όχι μόνο δεν προκάλεσε ως απάντηση την όξυνση του αγώνα, αλλά είχε ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωσή του, λόγω της επικράτησης του φόβου. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της κινητοποίησης στο βουνό, στις 21 Οκτώβρη ’12, όπου η άγρια καταστολή κατάφερε να εκφοβίσει μεγάλα τμήματα του κινήματος, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιηθεί έκτοτε άλλη τόσο μαζική πορεία στο βουνό. Συνολικά, από το Μάρτιο του ‘12 μέχρι σήμερα, έχουν συνταχθεί τουλάχιστον 30 δικογραφίες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται 400 κατηγορούμενοι με αρκετά άτομα να κατηγορούνται για πολλές υποθέσεις. Επίσης, 50 άτομα στοχοποιούνται στο πλαίσιο των δύο μεγάλων δικογραφιών που περιλάμβαναν την κατηγορία σύστασης εγκληματικής οργάνωσης (187) – 21 άτομα συμπεριλαμβάνονται στη δικογραφία του εμπρησμού του εργοταξίου, της οποίας η δίκη έχει οριστεί 9 Νοεμβρίου 2017 και 26 άτομα στη δικογραφία που αφορά ενέργειες που έλαβαν χώρα κατά την κινητοποίηση στο Λάκκο Καρατζά Μ. Παναγίας, το Μάιο του ‘13  και στην ευρύτερη περιοχή της Ιερισσού (από τις αρχές Μαΐου μέχρι και τις 25 Αυγούστου ‘13) της οποίας η δίκη έχει οριστεί 21 Σεπτεμβρίου 2017. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η δικογραφία αυτή είναι η πρώτη στον αγώνα της Χαλκιδικής, η οποία στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο στο περιεχόμενο των συνομιλιών των εμπλεκόμενων προσώπων που καταγράφηκαν ύστερα από άρση του τηλεφωνικού τους απορρήτου, ποινικοποιώντας το όποιο περιεχόμενό τους, αλλά και από δημοσιεύσεις σε ηλεκτρονικούς ιστότοπους.

Γνωρίζουμε ότι ο χαρακτήρας των τοπικών και των εθνικών εκλογών για το μέλλον της εξόρυξης ήταν δημοψηφισματικός, όμως το κεντρικό ζήτημα που έμπαινε αλλά μπαίνει και τώρα, είναι αν θα παραμείνει το κίνημα όρθιο έχοντας τον αγώνα στα χέρια του και θα κινείται με βάση το ακηδεμόνευτο και αδιαμεσολάβητο ή αν θα μεταθέσει την δυναμική του στο παραδοσιακό και στην ανάθεση. Μετά το πέρας των δημοτικών εκλογών, το κίνημα βρέθηκε σε μια κατάσταση αδρανοποίησης, τόσο σε σχέση με τη προεκλογική περίοδο, όσο και με το αποτέλεσμα, το οποίο έθεσε μεγάλο κομμάτι της τοπικής κοινωνίας σε κατάσταση αναμονής, επιπλέον σε αυτή την κατάσταση συνέδραμε το ευμενές αποτέλεσμα των ανακρίσεων, των δυο μεγάλων δικογραφιών που συμπεριλάμβαναν την κατηγορία της εγκληματικής οργάνωσης, οι οποίες επέφεραν περιοριστικούς όρους, αντί των εγγυήσεων ή προφυλακίσεων. Χρειάστηκαν να περάσουν αρκετοί μήνες και να υπάρξει ένα κλίμα εθνικών εκλογών στην ατμόσφαιρα ώστε να συναντήσουμε μαζικές.

Η συνέχιση και αναβάθμιση του αγώνα είναι κρίσιμη… Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε ότι παρά το γεγονός ότι σε ένα μεγάλο βαθμό, οι αποφάσεις των επιτροπών αγώνα, λαμβάνονται μέσα από συλλογικές αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, διατηρείται ωστόσο από σημαντικό τμήμα του κινήματος η εμπιστοσύνη στη θεσμική διαχείριση, που εκφράζεται μέσω πρακτικών ανάθεσης: στη δικαιοσύνη, σε εκλεγμένους αντιπροσώπους, σε ηγετικούς ρόλους, σε ειδικούς και αυθεντίες. Αυτό το συναντάμε σε διάφορες στιγμές του αγώνα, όπως για παράδειγμα στον γενικότερο τρόπο αντιμετώπισης των διώξεων, μέσα από την εναπόθεση της αντιμετώπισής τους καθαρά σε δικονομικούς χειρισμούς και όχι στο βάρος και την σημασία τόσο της αλληλεγγύης όσο και της συνέχισης του ίδιου του αγώνα.

Το θεμελιώδες λοιπόν ζήτημα που μπαίνει σήμερα στον κόσμο που αγωνίστηκε όλα αυτά τα χρόνια δεν είναι να μεταθέσει στους υπεύθυνους τοπικούς και εθνικούς την επίλυση της εξόρυξης, ούτε να φαντάζεται και να περιμένει την όποια νομική κίνηση που θα μπλοκάρει το έργο ως δια μαγείας. Όσο το κίνημα θα βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής και ανάθεσης, στην ελπίδα της θεσμικής λύσης και στον δρόμο των δικαστηρίων αντί του σκληρού αγώνα, τόσο το έργο θα προχωράει δημιουργώντας ολοένα και περισσότερο τετελεσμένα και το κίνημα θα σαπίζει στον λάκκο που το ίδιο έσκαψε… Η τύχη της εξόρυξης είναι στην δικαιοδοσία του κινήματος και σ’ αυτή την παρακαταθήκη δεν πρέπει να γίνει καμιά έκπτωση, μην ξεχνώντας ό,τι ο  ίδιος ο αγώνας κατέδειξε πως όσο καταστροφική είναι η εξόρυξη, άλλο τόσο καταστροφική είναι και η άνευ όρων ανάθεση…

Οι καλές προθέσεις δεν αρκούν, αν δεν υπάρξει ριζική αλλαγή σε αυτή την σχέση μέσα από μια αυτοθέσμιση. Ριζική αλλαγή σημαίνει το πέρασμα της πραγματικής εξουσίας στις τοπικές, ανοιχτές συνελεύσεις, πάνω σε μία καταστατική συμφωνία για το παρόν και το μέλλον της περιοχής. Αυτό σημαίνει πλήρης αναδιάταξη του παραγωγικού τομέα, δίνοντας βάρος στο συλλογικό, στο ισότιμο, στην αλληλεγγύη, στη δημιουργία νέου, ελεύθερου, δημόσιου και κοινωνικού άξονα που να ενώνει το βουνό και τη θάλασσα, μια νέα δηλαδή ελεύθερη και συνάμα προστατευτική προσβασιμότητα, στο φυσικό και παραγωγικό πλούτο της περιοχής. Το πολιτικό πλαίσιο αυτής της συμφωνίας δεν μπορεί παρά να αντληθεί από την εμπειρία του πολύχρονου κινήματος κατά των μεταλλείων και από την αλληλεγγύη που εισέπραξε σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Μια αλληλεγγύη που μπορεί να αποτελέσει την κινηματική απάντηση για την εναλλακτική βιωσιμότητα της περιοχής. Αυτές οι αλλαγές δεν έχουν καμιά σχέση με τον εμπορευματικό-επιχειρηματικό κόσμο για τον οποίο στρατηγικός στόχος είναι το χρήμα και το κέρδος με αναπόδραστο αποτέλεσμα την ιδιώτευση και την εξορία του συλλογικού από την δημόσια σφαίρα. Αυτήν την επανανοηματοδότηση του συλλογικού έκανε πράξη ο αγώνας στην περιοχή κι αυτό είναι το βασικό του στήριγμα για να συνεχίσει και δεν μένει παρά να το θεσμίσει σε όλους τους τομείς της ζωής. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της άμεσης δημοκρατίας.

ΥΓ: Οι σκουριές δεν είναι και τόσο μακριά, ραντεβού στον Κάκκαβο…

Στο τέλος της εκδήλωσης προβλήθηκε οπτικό υλικό με το μέγεθος της καταστροφής που συντελείται στην Β.Α. Χαλκιδική.

ΤΟ 8Ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΠΕΜΠΤΗ ΜΕ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΩΝ, ΠΡΟΒΟΛΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ.